توصیف حکومت مهدوی یکی از مهمترین مباحث مهدویت است چرا که اگر ما قرار است منتظر امری باشیم اول باید بدانیم منتظر چه چیزی هستیم تا در مرحله بعد صبر بر فرا رسیدن زمانش کنیم و انتظار هم بزرگترین وظیفه ما در ایام غیبت است همانطور که امام جواد علیه السلام فرمودند:
أَفْضَلُ أَعْمَالِ شِيعَتِنَا انْتِظَارُ الْفَرَجِ[1]
با فضیلت ترین کار شیعیان ما انتظار روز رهایی و فرج است.
پس انتظار فرج محقق نمی شود جز با شناخت حکومت مهدوی و هر چه شناخت ما نسبت به این امر بیشتر شود بر اشتیاقمان برای ظهور افزوده خواهد شد و در انتظارش استقامت بیشتری خواهیم کرد.
با توجه به اهمیت این مطلب در آیات و روایات ما به اهداف و خصوصیت های حکومت مهدوی بسیار پرداخته شده است.
به عنوان نمونه در جلد 52 کتاب بحار الانوار بابی به عنوان "باب سیره و اخلاقه و خصائص زمانه" وجود دارد که مرحوم علامه مجلسی در حدود 80 صحفه از کتاب را به آن اختصاص داده و روایت مربوط به فضای حکومت حضرت سلام الله علیه را در آن جمع آوری کرده است و محققین در کتب و مقالات هم مستقلا به آن پرداخته اند.
لکن باید بدانیم که فهم ما از دولت مهدوی هیچگاه نمی تواند فهم کامل و تمامی با آگاهی به جمیع ابعاد آن باشد چرا که ما پرورش یافتگان عصر غیبت چنان دور از امام افتاده ایم که تصور چنین عصر درخشانی هم برای ما ممکن نیست
همانطور که در روایت شریفی از امام باقر علیه السلام این معنی آماده است که شما امکان توصیف درست دولت مهدی سلام الله علیه را نخواهید داشت تا آن را ببینید و در آن زندگی کنید[2] که این خود نشان دهنده آن است که این دولت در بین دولت های گذشته مثل و مانندی ندارد تا بتواند به وسیله آن شناخته شود.
عملکرد ما در این گفتار
اما در این گفتار سعی ما بر این است که با تقسیم بندی زوایای مختلف حکومت ،سعی بر شناخت بهتری از آن داشته باشیم.در یک تقسیم کلان میتوان توصیفات حکومت مهدوی را به سه دسته تقسیم بندی کرد:
توصیف اهداف و آرمان های حکومت مهدوی
در این مقام سعی بر بیان هدف قیام حضرت حجت سلام الله علیه است تا با شناخت صحیح آن هم بدانیم که منتظر چیستیم و هم بتوانیم مشکلات و شبهات عصر غیبت را با شوق دیدار آن زمانه پشت سر بگذاریم.
برای شناخت اهداف قیام مهدوی به مقاله های زیر مراجعه کنید:
توصیف عملکرد حضرت حجت سلام الله علیه
شناخت دقیق نحوه عملکرد حضرت در هنگام ظهورشان بسیار کمک حال ما خواهد بود برای شناخت شخصیت امام سلام الله علیه و دولت عدل ایشان تا بتوانیم در آن مقداری که امر بر الگو برداری شده ایم (چرا که بعضی از عملکرد های حضرت سلام الله علیه خاص ایشان هست[1]) از امام خود تبعیت کنیم.
برای شناخت عملکرد امام سلام الله علیه در عصر ظهور به مقالات زیر مراجعه کنید:
[1] به عنوان مثال رجوع شود به : بصائر الدرجات /ج1/ص 258 باب في الأئمة من آل محمد ع أنهم إذا ظهروا و حكموا بحكومة آل داود ع
توصیف اتفاقات بعد از ظهور
شاید بتوان یکی از مهمترین فلسفه های بیان اتفاقات بعد از ظهور را آمادگی شیعیان برای آن شرایط دانست تا در آزمایش های آن زمانه سر بلند باشند چرا که قطعا حضور در شرایطی با شناخت قبلی از اتفاقات در حال وقوع بسیار کمک حال خواهد بود تا انسان بتواند مسیر صحیح را از غلط تشخیص بدهد.
می توانید برای شناخت اتفاقات بعد از ظهور به مقالات زیر مراجعه کنید:
حکایت درب های مدینه در ایام شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها
ر میان توقیعاتی که از امام زمان عجل االله تعالی فرجه الشریف به شیعیان رسیده است، توقیعاتی وجود دارند که درباره مسائل اعتقادی و امور مربوط به وکلا و اداره جامعه شیعیان هستند.
بخشی از توقیعاتی که از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف آمده است، توقیعات در مسائل فقهی است. این توقیعات در پاسخ به سوال های فقهی برخی از اصحاب وشیعیان آن زمان، بیان شده است. پرسشهايى كه همانند دورههاى امامان پيشين عليه السلام براى شيعيان پديد مىآمده است.
تطابق تکوین و تشریع: آیه ۸۳ سوره آلعمران تأکید دارد که انسان باید به اختیار خود تسلیم همان شریعتی شود که تمام هستی تکویناً تحت سلطه آن است تا به سعادت برسد.
بر اساس روایت امام صادق(علیه السلام)، این آیه اشاره به پیمان خداوند با همه پیامبران دارد مبنی بر اینکه در دوران رجعت به دنیا بازگردند تا به پیامبر (صلی الله علیه وآله) و امیرالمؤمنین(علیه السلام) ایمان آورده و ایشان را یاری کنند.
شیعه و اهل سنت باور دارند که عیسی مسیح سلام الله علیه کشته نشده و نزد خداوند زنده می باشد
شیعه و اهل سنت باور دارند که او در قیام امام زمان سلام الله علیهما همراه ایشان خواهد بود.
بر اساس نصوص روایی متعدد از فریقین، ایشان قاتل دجال هستند یا لا اقل در قتل او نقش پر رنگی دارند.
توقیعات، سخنان مکتوب امام زمان(عج) در پاسخ به پرسشها و درخواستهای شیعیان است که در دوران غیبت صغری (از طریق نواب اربعه) به مردم میرسید. حدود ۱۰۰ توقیع از ایشان بهجا مانده که بیشتر در دوره نیابت دوم و سوم صادر شده است. برای اعتبارسنجی این نامهها، سه روش بهکار میرفته: بررسی زنجیره راویان در منابع معتبری چون کمالالدین و الغیبه، هماهنگی محتوا با اصول مسلم دینی، و مهمتر از همه خطشناسی؛ زیرا شیعیان با خط امام عسکری(ع) آشنا بودند و توقیعات امام زمان(عج) نیز با همان خط (یا خطی بسیار شبیه) نوشته میشد که امکان جعل را از بین میبرد.
علی بن محمد سمری، چهارمین و آخرین نایب خاص امام زمان(عج) بود. او از خاندانی متدین و از اصحاب خاص امام حسن عسکری(ع) به شمار میرفت و با تصریح حسین بن روح (نایب سوم) به این مقام منصوب شد. دوران سهساله نیابت او با شدیدترین اختناق عباسیان همراه بود. شش روز پیش از وفاتش در سال ۳۲۹ ق، توقیعی از سوی امام زمان(عج) صادر شد که هم خبر از درگذشت قریبالوقوع او میداد و هم اعلام میداشت که پس از وی نایب خاصی نخواهد آمد و دوران غیبت کبری آغاز میشود. پیکر او در نزدیکی مسجد براثای بغداد به خاک سپرده شده است.
