
بسم الله الرحمن الرحیم
همانطور که در قسمت های قبل از مقالات آیات مهدوی دیده اید در این سلسله مقالات به بررسی آیاتی از قرآن کریم که پیرامون مهدویت هستند می پردازیم.
مقالات مرتبط
در این مقاله می خواهیم آیه 83 سوره آل عمران را بررسی نمائیم. در ادامه ابتدا متن و ترجمه آیه مذکور را ببینیم.
آلعمران : 83 أَ فَغَيْرَ دينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُون
آیا غیر از دین خدا را به شدت طلب می کنند؟ در حالیکه هر آنچه در آسمان و زمین است با میل و رغبت یا به اجبار، تسلیم خدا است و به سوی او باز گردانده می شوند.
عن رفاعة بن موسى قال: سمعت أبا عبد الله ع يقول «وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً» قال: إذا قام القائم ع لا يبقى أرض إلا نودي فيها بشهادة أن لا إله إلا الله- و أن محمدا رسول الله.[1]
از امام صادق علیه السلام در تفسیر این آیه چنین روایت شده: هنگامی که قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف) قیام کند، هیچ جایی باقی نمی ماند الا اینکه در آن شهادتین(لا اله اله الله و محمدا رسول الله) گفته می شود.
در آیه شریفه، خداوند متعال کسانی که دنبال دینی به غیر از اسلام هستند را مورد توبیخ قرار می دهد و به آنها یاد آور می شود که بخواهند یا نخواهند در ذیل سلطه و حکومت حق تعالی هستند و نهایت سیر و زندگی آنها در هر کجا که باشند بازگشت به خدا خواهد بود.این معنا برای مومنین نیز یاد آور مطلب مهمی است و آن تطابق بین تکوین و تشریع است.
تطابق بین تکوین و تشریع یعنی همان خداوندی که عالم را با تمام عجایب و لطائف غیر قابل شمارش خلق کرده، شریعت و دین را هم فرستاده تا انسان دستور العمل سعادت خود در این هستی را به همراه داشته باشد. پس مسلمان شدن، یعنی همانطور که مخلوق از نظر تکوینی تسلیم خدا می باشد و تمام حیات و سلامت و ... به دست خدا است؛ از نظر عملکرد اختیاری هم تسلیم خدا باشد و قطعا فایده و نتیجه پیروی از این دستور العمل(دین) و یکی شدن جسم و عملکرد، سعادت انسان خواهد بود.
به بیان دیگر، انسان مثل یک وسیله برقی است که دستور العمل استفاده درست از آن را باید از سازنده اش طلب کرد. اگر به دستورالعمل به درستی عمل شود، سبب سلامتی و کارکرد صحیح آن دستگاه می شود و اگر عمل نشود، سبب از بین رفتن و بی فایده شدن آن خواهد بود.
در نتیجه بحث، آیه می فرماید که ای بندگان، بخواهید یا نخواهید تسلیم خدا هستید پس عملکرد اختیاری خود را هم بر همین اساس قرار دهید تا به سعادت دنیا و آخرت برسید.
در روایتی از امام صادق علیه السلام آمده است در بیان هدف از ارسال انبیاء و بیان دین آمده است که:
يَدُلُّونَهُمْ عَلَى مَصَالِحِهِمْ وَ مَنَافِعِهِمْ وَ مَا بِهِ بَقَاؤُهُمْ وَ فِي تَرْكِهِ فَنَاؤُهُم[2]
حجج الهی آمده اند که مردم را به مصلحت و منفعت خودشان راهنمایی کنند آن چیز هایی که بقای آن ها به آن وابسته است و ترکشان سبب از بین رفتن مردم خواهد بود.
این روایت هم به وضوح دلالت دارد بر اینکه نفع دین داری اول به انسان می رسد و سبب بقای روحانی و جسمانی او خواهد بود.
طبق روایت شریف، پرتویی از این تسلیم خلق در برابر اوامر خداوند متعال در زمان قیام حضرت حجت سلام الله علیه جلوه گر خواهد شد؛ در زمانی که پرچم توحید و عدل الهی به دست مبارک حضرتشان در تمام زمین برافراشته خواهد شد و تمام گردنشکان، کافران و ظالمانی که روزگاری بر مظلومین عالم سلطه داشتند، از بین خواهند رفت. این جلوه تام دین و از بین بردن مخالفین و دشمنان راه حق در زمان غیبت، در بسیاری از روایت مورد اشاره قرار گرفته اما از باب مثال، به این عبارات در دعای منقول در زمان غیبت توجه کنیم:
وَ اقْتُلْ بِهِ جَبَابِرَةَ الْكُفْرِ وَ اقْصِمْ بِهِ رُءُوسَالضَّلَالَةِ وَ ذَلِّلْ بِهِ الْجَبَّارِينَ وَ الْكَافِرِينَ وَ أَبِرْ بِهِ الْمُنَافِقِينَ وَ النَّاكِثِينَ وَ جَمِيعَ الْمُخَالِفِينَ وَ الْمُلْحِدِينَ فِي مَشَارِقِ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبِهَا وَ بَرِّهَا وَ بَحْرِهَا وَ سَهْلِهَا وَ جَبَلِهَا حَتَّى لَا تَدَعَ مِنْهُمْ دَيَّاراً وَ لَا تُبْقِيَ لَهُمْ آثَاراً وَ تُطَهِّرَ مِنْهُمْ بِلَادَكَ وَ اشْفِ مِنْهُمْ صُدُورَ عِبَادِك[3]
و به وسیله او سرکشانِ کفر را به قتل برسان، و پشتِ سرانِ گمراهی را درهم بشکن، و توسط او ستمگران و کافران را خوار و ذلیل گردان؛ و به دست او منافقان، پیمانشکنان و تمام مخالفان و بیدینان را در شرق و غرب زمین، و در خشکی و دریا، و در دشت و کوهستانِ آن نابود کن، تا جایی که هیچیک از آنان را باقی نگذاری و هیچ اثری از آنها بر جای ننهی، و سرزمینهایت را از وجود آنان پاک کنی و با نابودی آنها، سینه بندگانت را شفا بخشی.
از این عبارات نورانی و دیگر روایات[4] مشخص می شود که از بین بردن کفار و دشمنان دین یکی از برنامه های قطعی در قیام مهدوی خواهد بود و این به خاطر خشک کردن ریشه ظلم و انحراف خواهد بود. اما سوال این است که کیفیت و مقدار از بین بردن آنان به چه صورت خواهد بود؟
در مورد نحوه نبرد حضرت با مخالفان، روایات بسیاری آمده است[5] اما در یک تقسیم بندی کلی می توان آنها را به دو دسته تقسیم کرد؛ که در ادامه آن ها را همراه با مثل ذکر کرده و بینشان جمع بندی خواهیم کرد :
قتل تمام غیر مسلمانان: برخی از روایات ظهور در این مطلب دارند که حضرت تمام غیر مسلمانان را در هنگام قیام خواهند کشت تا هیچ غیر مسلمانی باقی نماند. مثلا از امام کاظم علیه السلام در تفسیر آیه اصلی بحث( آل عمران/83) چنین روایت شده است:
این آیه درباره قائم سلام الله علیه نازل شده است؛ آنگاه که علیه یهودیان، مسیحیان، صابئین، ملحدان، مرتدان و کافران در شرق و غرب زمین قیام میکند و اسلام را بر آنان عرضه مینماید. پس هر کس از روی میل و رغبت اسلام آورد، او را به نماز و زکات و آنچه یک مسلمان به آن مأمور است و حق الهی بر گردن اوست، فرمان میدهد؛ و هر کس اسلام نیاورد، گردنش زده میشود؛ تا جایی که در شرق و غرب عالم کسی باقی نماند جز آنکه یگانگی خدا را اقرار کند. عرض کردم: فدایت شوم، خلایق (کافران) بسیار بیشتر از اینها هستند (چگونه همه نابود میشوند؟)! فرمود: خداوند هرگاه اراده کاری را کند، کثیر را اندک و اندک را کثیر میگرداند.[6]
مدارا و رعایت اهل ادیان دیگر: دسته دیگر روایاتی است که در آن ها گفته شده است که حضرت حجت سلام الله علیه برای اهل دیگر ادیان احترام قائل می شوند و بر اساس دین خودشان برای آنان حکم می کنند. به این روایت از امام باقر علیه السلام توجه بفرمایید:
هنگامی که قائمِ اهلبیت قیام کند، اموال را به تساوی تقسیم مینماید و در میان مردم به عدالت رفتار میکند. پس هر کس از او اطاعت کند، خدا را اطاعت کرده و هر کس نافرمانیاش کند، خدا را نافرمانی کرده است. او "مهدی" نامیده شد زیرا به امری پنهان هدایت میکند؛ او تورات و دیگر کتابهای الهی را از غاری در انطاکیه بیرون میآورد و میان پیروان تورات با تورات، میان پیروان انجیل با انجیل، میان پیروان زبور با زبور و میان پیروان قرآن با قرآن داوری میکند. و ثروتهای دنیا را از درون و روی زمین جمعآوری کرده و به مردم میگوید: بیایید به سوی همان چیزی که برای به دست آوردنش پیوند خویشاوندی را بریدید، خونهای حرام ریختید و محرمات الهی را مرتکب شدید. پس چنان بخششی میکند که پیش از او هیچکس چنان نکرده است؛ و زمین را از عدل و داد و نور پر میسازد، همانگونه که از ستم و جور و شرارت پر شده بود.[7]
چگونه این دو عملکرد را کنار هم بفهمیم؟
برای رفع تعارض ظاهری، میتوان دو دیدگاه اصلی را مطرح کرد:
پس در مقام جمع بندی می گوییم که کشتار برای کسانی است که با لجاجت و پلیدی می خواهند در مقابل اقامه عدل و توحید بایستند و الا مردم عادی مورد هدایت و رحمت مهدوی قرار خواهد گرفت.
تطابق تکوین و تشریع: آیه ۸۳ سوره آلعمران تأکید دارد که انسان باید به اختیار خود تسلیم همان شریعتی شود که تمام هستی تکویناً تحت سلطه آن است تا به سعادت برسد.
برخورد قاطع با ریشههای ظلم: یکی از برنامههای قطعی قیام مهدوی، پاکسازی زمین از وجود سران استکبار، منافقان و معاندانی است که مانع برقراری عدالت و توحید در جهان هستند.
تمایز بین مستکبران و تودههای مردم: شمشیر حضرت برای نابودی سران لجوجِ ضلالت است، اما با تودههای مردم از طریق اتمام حجت علمی و استخراج کتب اصلی برای هدایت به اسلام برخورد میشود.
[1] تفسیر العیاشی/ج1/ص184
[2] کافی/ج1/ص168
[3] کمال الدین /ج2 /ص514
[4] به عنوان مثال رجوع شود به : الغیبة النعمانی/باب ما روی فی صفته و سیرته
[5] رجوع شود به بحار الانوار/ج52
[6] تفسیر عیاشی/ج1/ص183
[7] الغیبة النعمانی /ص237

حکایت درب های مدینه در ایام شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها

ر میان توقیعاتی که از امام زمان عجل االله تعالی فرجه الشریف به شیعیان رسیده است، توقیعاتی وجود دارند که درباره مسائل اعتقادی و امور مربوط به وکلا و اداره جامعه شیعیان هستند.

بخشی از توقیعاتی که از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف آمده است، توقیعات در مسائل فقهی است. این توقیعات در پاسخ به سوال های فقهی برخی از اصحاب وشیعیان آن زمان، بیان شده است. پرسشهايى كه همانند دورههاى امامان پيشين عليه السلام براى شيعيان پديد مىآمده است.

تطابق تکوین و تشریع: آیه ۸۳ سوره آلعمران تأکید دارد که انسان باید به اختیار خود تسلیم همان شریعتی شود که تمام هستی تکویناً تحت سلطه آن است تا به سعادت برسد.

بر اساس روایت امام صادق(علیه السلام)، این آیه اشاره به پیمان خداوند با همه پیامبران دارد مبنی بر اینکه در دوران رجعت به دنیا بازگردند تا به پیامبر (صلی الله علیه وآله) و امیرالمؤمنین(علیه السلام) ایمان آورده و ایشان را یاری کنند.

شیعه و اهل سنت باور دارند که عیسی مسیح سلام الله علیه کشته نشده و نزد خداوند زنده می باشد
شیعه و اهل سنت باور دارند که او در قیام امام زمان سلام الله علیهما همراه ایشان خواهد بود.
بر اساس نصوص روایی متعدد از فریقین، ایشان قاتل دجال هستند یا لا اقل در قتل او نقش پر رنگی دارند.

توقیعات، سخنان مکتوب امام زمان(عج) در پاسخ به پرسشها و درخواستهای شیعیان است که در دوران غیبت صغری (از طریق نواب اربعه) به مردم میرسید. حدود ۱۰۰ توقیع از ایشان بهجا مانده که بیشتر در دوره نیابت دوم و سوم صادر شده است. برای اعتبارسنجی این نامهها، سه روش بهکار میرفته: بررسی زنجیره راویان در منابع معتبری چون کمالالدین و الغیبه، هماهنگی محتوا با اصول مسلم دینی، و مهمتر از همه خطشناسی؛ زیرا شیعیان با خط امام عسکری(ع) آشنا بودند و توقیعات امام زمان(عج) نیز با همان خط (یا خطی بسیار شبیه) نوشته میشد که امکان جعل را از بین میبرد.

علی بن محمد سمری، چهارمین و آخرین نایب خاص امام زمان(عج) بود. او از خاندانی متدین و از اصحاب خاص امام حسن عسکری(ع) به شمار میرفت و با تصریح حسین بن روح (نایب سوم) به این مقام منصوب شد. دوران سهساله نیابت او با شدیدترین اختناق عباسیان همراه بود. شش روز پیش از وفاتش در سال ۳۲۹ ق، توقیعی از سوی امام زمان(عج) صادر شد که هم خبر از درگذشت قریبالوقوع او میداد و هم اعلام میداشت که پس از وی نایب خاصی نخواهد آمد و دوران غیبت کبری آغاز میشود. پیکر او در نزدیکی مسجد براثای بغداد به خاک سپرده شده است.
اولین نفری باشید که پیام خود را ثبت میکند