از نگاه قرآن و احاديث صحيحى كه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و اهل بيت او به ما رسيده است، بهره‌مند ساختن انسان در همه اعصار از راه‌نما، سنّت خداوند متعال است و زمين، هيچ گاه از راه‌نمايى كه بتواند راه درست زندگى را به مردم نشان دهد، خالى نبوده و نخواهد بود. راه‌نمايان الهى پس از پيامبر خاتم صلى الله عليه و آله تا دامنه قيامت، اهل بيت آن بزرگوارند. راه‌نماى الهى در برخى از مقاطع تاريخ، بنا بر مصالحى ممكن است از ديدِ مردم غايب گردد. در اين صورت، هر چند جامعه از بخشى از منافع وجود امام، محروم است، ليكن از بركات تكوينىِ وى، تا هنگام ظهور برخوردار خواهد بود.

شناخت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) یکی از واجبات دینی برای شیعیان است و میزان و عمق این شناخت دارای اهمیت بسیاری است. طبق آنچه در روایات و کتب فقهی آمده است، شناخت امام زمان به معنای آگاهی از وجود، مقام، صفات و وظایف ایشان است.

محدوده شناخت واجب:

• اعتقاد به امامت: اعتقاد به امامت دوازده امام و به ویژه امام زمان (عج) به عنوان جانشین پیامبر اکرم (ص) و حجت خدا بر روی زمین.
• اطاعت از امام: اعتقاد به وجوب اطاعت از امام زمان (عج) در همه امور.
• اعتقاد به عصمت و معصومیت امام: اعتقاد به اینکه امامان معصوم از هرگونه گناه و خطا پاک هستند.
• اعتقاد به فضائل امام: اعتقاد به فضائل و کمالات امام زمان (عج) مانند علم، عدالت، شجاعت و ... .
• اعتقاد به ظهور امام: اعتقاد به اینکه امام زمان (عج) در آینده‌ای نزدیک ظهور خواهد کرد و زمین را پر از عدل و داد خواهد نمود.

عواقب عدم شناخت یا انکار امام:

روایات متعددی بر عواقب وخیم انکار امام و عدم شناخت ایشان تأکید دارند. از جمله این عواقب می‌توان به محرومیت از رحمت الهی، عدم نجات در قیامت و قرار گرفتن در زمره گمراهان اشاره کرد.

در عصر غیبت امام زمان (عج)، برای رفع سردرگمی و حفظ ارتباط با معارف دین، ائمه اطهار شیعیان را به رجوع به عالمان دین توصیه کردند. 

این علما که با اجتهاد، تقوا، و آگاهی از قرآن و روایات اهل بیت تربیت شده‌اند، وظیفه دارند احکام شرعی و مسائل اعتقادی را به مردم بیاموزند و در نبود امام معصوم، حجت او بر مردم باشند. 

چنان‌که در روایات متعدد از امامان، رجوع به فقها و راویان حدیث به‌عنوان راهی مشروع و ضروری برای هدایت دینی معرفی شده است.

تعداد روایاتی که از پیامبر مکرم اسلام صلی الله علیه وآله وسلم نقل شده است وبر امامت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف دلالت دارند زیاد هستند. به همین خاطر به ذکر برخی از این روایات بسنده میکنیم.

داستان ازدواج حضرت نرجس خاتون با امام حسن عسکری (ع) یکی از روایات مهم شیعه است. نرجس خاتون، شاهزاده‌ای رومی بود که به اسارت مسلمانان درآمد و در نهایت به دست امام هادی (ع) خریداری شد. پس از اسلام آوردن، با امام حسن عسکری (ع) ازدواج کرد و مادر امام زمان (عج) شد. این روایت نشان می‌دهد که چگونه خداوند برای حفظ نسل امامت و ظهور منجی عالم، برنامه‌ریزی دقیقی داشته است. روایت ازدواج نرجس خاتون، حاوی نکات آموزنده‌ای درباره ایمان، صبر، و اهمیت ولایت اهل بیت (ع) است.

اسامی اصلی که برای مادر امام زمان (عج) ذکر شده است عبارتند از:

• ملیکا: این نام به احتمال زیاد ترجمه عربی نام اصلی رومی ایشان بوده است.

• نرجس: این نام به عنوان نام اصلی ایشان در بسیاری از روایات ذکر شده است.

معجزات امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به عنوان نشانه‌ای آشکار از حقانیت ایشان و دلیل بر امامتشان مطرح شده است. این معجزات که از قبل تولد تا پس از ظهور آن حضرت نقل شده است، بر طیف وسیعی از موضوعات دلالت می‌کند.

داستان ولادت امام زمان (عج) یکی از روایات مهم و شگفت‌انگیز در شیعه است که به طور مفصل توسط مورخان و علما نقل شده است. بر اساس این روایات، ولادت حضرت مهدی (عج) در نیمه شعبان سال 255 هجری قمری در سامرا اتفاق افتاد.