حسین بن روح نوبختی نائب سوم
نائب سوم امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف، ابوالقاسم حسين بن روح نوبختى است كه در حدود سال 305 ق به اين سِمَت منصوب شد. او فردى دانشمند و متّقى از خاندان بزرگ و دانشور نوبختيان بود و با بزرگان آن طايفه، رفت و آمد داشت.
در دوران نيابت محمّد بن عثمان، حسين بن روح، يكى از 10 دستیار او در بغداد بود. در سالهاى پايانى عمر محمّد بن عثمان، برخى از امور مالى به وى موكول شده بود.
هنگامی که محمّد بن عثمان از دنیا رفت، حسين بن روح از طرف امام مهدى عليه السلام به اين سِمَت منصوب شد و نيابت او مورد پذيرش عالمان شيعى و پيروان اهل بيت عليهم السلام مانند افراد سرشناسی همچون ابوسهل نوبختى و جعفر بن احمد بن متيل قرار گرفت. [1]
متن سخن محمّد بن عثمان در معرّفى حسين بن روح چنين است: «هذا أبو القاسم الحسين بن روح بن أبي بحر النوبختي القائم مقامي، والسفير بينكم وبين صاحب الأمر عليه السلام ... »
این شخص یعنی ابو القاسم، حسين بن روح بن ابى بحر نوبختى، جانشين من و سفير ميان شما و صاحب الأمر و وكيل او خواهد بود. او مورد اعتماد و امين است. پس در كارهايتان به او مراجعه و در امور مهمّتان به او تكيه كنيد كه به من درباره اين مطلب، فرمان داده شده و من آن را رساندم»[2]
ستايش امام مهدى عليه السلام از حسين بن روح كه به عنوان برترين ستايش نسبت به او محسوب مىشود، اين گونه است:« نَعرِفُهُ عَرَّفَهُ اللَّهُ الخَيرَ كُلَّهُ ورِضوانَهُ وأَسعَدَهُ بِالتَّوفيقِ ... »
او را مىشناسيم. خداوند، نيكى و رضوانش را به او بنماياند و توفيق و سعادت را نصيبش سازد! ما از نامهاش آگاه شديم و او در آنچه متصدّىِ آن است، مورد اعتماد ماست. او نزد ما منزلت و جايگاهى دارد كه خشنودش مىكند. خداوند بر احسان كردن به او بيفزايد»[3]
وى در كتابهاى كلامى و رجالى، بسيار ستايش شده است.[4] حتّى منابع اهل سنّت نيز به جلالت و بزرگى او اذعان دارند.[5]
علمای کلام وتاریخ، حسين بن روح را فتوا دهنده شيعيان معرفى كردهاند [6] كه نشانگر جايگاه علمى اوست.
نقل شده است که او كتابى با عنوان التأديب نيز نگاشته است.[7]
سالهاى آغازين نيابت حسين بن روح به آرامش سپرى شد؛ بويژه تا زمانى كه خاندان آل فرات، وزارت عبّاسيان را در اختيار داشتند.
در سال 312 ق و در پى كنار نهاده شدن آل فرات و دستگيرى و زندانى شدن آنها به اتّهام همكارى با قرامطه[8]، حوادثى پديد آمد كه به اختفا و سپس حبس حسين بن روح انجاميد.[9]
حسین بن روح در سالهاى 312 تا 317 ق درزندان به سر برد. در اين زمان، يكى از نزديكترين افراد به او يعنى محمّد بن على شلمغانى، منحرف شد و براى خود، ادّعاى نيابت كرد و نيابت حسين بن روح را انكار نمود.[10]
انحراف شلمغانى بويژه در ايّام حبس حسين بن روح، از مهمترين حوادث در سازمان وكالت بوده است.
در سال 317 ق، پس از كودتاى سپاهيان عليه مقتدر عبّاسى، خليفه به زندان افتاد و زندانيان پيشين آزاد شدند.[11] پس از آزادى حسين بن روح از زندان و قدرت گرفتن برخى از افراد خاندان نوبختى در دربار عبّاسى، شرایط دشوار او از بین رفت.
حسين بن روح، به تصريح موافقان و مخالفان، از مهمترين و عاقلترين افراد دوره خويش بود و در ميان مردم و حتّى دربار خلافت، عزّت و احترام ويژه داشت.[12]
رفتار حسين بن روح بويژه در ارتباط با باورهاى عمومى اهل سنّت، بسيار محتاطانه بود.[13] اين شيوه، سبب شد كه او آزادی عمل لازم براى راهبرىِ نظام شيعى را در ميان حكومت و اهل سنّت داشته باشد.
حسين بن روح نوبختى پس از 21 سال نيابت خاصّ امام مهدى عليه السلام در شعبان سال 326 ق رحلت كرد و در مقبره نوبختيان به خاك سپرده شد.[14] او قبل از وفات خويش على بن محمّد سمرى را به امر امام مهدى عليه السلام به عنوان نايب چهارم ايشان معرفى كرد.
محل قبر نائب سوم در شهر بغداد است. این مکان امروزه در خیابان جمهوری واقع شده است.
لوکیشن مکان مقبره: https://maps.app.goo.gl/G9cvyepsY251EVyd6
[1]الغیبة للطوسی، ص366، ح334
[2]الغیبة للطوسی، ص371، ح342
[3]الغیبة للطوسی، ص372، ح344
[4]خلاصة الاقوال، ص432
[5]سیر أعلام النبلاء، ج15، ص223
[6] سیر أعلام النبلاء، ج15، ص222
[7]الغیبة للطوسی، ص390، ح357
[8]تجارب الأمم، ج1، ص120
[9]تاریخ الاسلام، ج25، ص190
[10]تاریخ الطبری، ص122
[11]تاریخ الاسلام، ج25، ص191
[12]تاریخ الاسلام، ج25، ص191
[13]الغیبة للطوسی، ص385، ح348 - الغیبة للطوسی، ص384، ح347
[14]الغیبة للطوسی، ص386
از نگاه قرآن و احاديث صحيحى كه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و اهل بيت او به ما رسيده است، بهرهمند ساختن انسان در همه اعصار از راهنما، سنّت خداوند متعال است و زمين، هيچ گاه از راهنمايى كه بتواند راه درست زندگى را به مردم نشان دهد، خالى نبوده و نخواهد بود. راهنمايان الهى پس از پيامبر خاتم صلى الله عليه و آله تا دامنه قيامت، اهل بيت آن بزرگوارند. راهنماى الهى در برخى از مقاطع تاريخ، بنا بر مصالحى ممكن است از ديدِ مردم غايب گردد. در اين صورت، هر چند جامعه از بخشى از منافع وجود امام، محروم است، ليكن از بركات تكوينىِ وى، تا هنگام ظهور برخوردار خواهد بود.
شناخت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) یکی از واجبات دینی برای شیعیان است و میزان و عمق این شناخت دارای اهمیت بسیاری است. طبق آنچه در روایات و کتب فقهی آمده است، شناخت امام زمان به معنای آگاهی از وجود، مقام، صفات و وظایف ایشان است.
محدوده شناخت واجب:
عواقب عدم شناخت یا انکار امام:
روایات متعددی بر عواقب وخیم انکار امام و عدم شناخت ایشان تأکید دارند. از جمله این عواقب میتوان به محرومیت از رحمت الهی، عدم نجات در قیامت و قرار گرفتن در زمره گمراهان اشاره کرد.
در عصر غیبت امام زمان (عج)، برای رفع سردرگمی و حفظ ارتباط با معارف دین، ائمه اطهار شیعیان را به رجوع به عالمان دین توصیه کردند.
این علما که با اجتهاد، تقوا، و آگاهی از قرآن و روایات اهل بیت تربیت شدهاند، وظیفه دارند احکام شرعی و مسائل اعتقادی را به مردم بیاموزند و در نبود امام معصوم، حجت او بر مردم باشند.
چنانکه در روایات متعدد از امامان، رجوع به فقها و راویان حدیث بهعنوان راهی مشروع و ضروری برای هدایت دینی معرفی شده است.
تعداد روایاتی که از پیامبر مکرم اسلام صلی الله علیه وآله وسلم نقل شده است وبر امامت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف دلالت دارند زیاد هستند. به همین خاطر به ذکر برخی از این روایات بسنده میکنیم.
داستان ازدواج حضرت نرجس خاتون با امام حسن عسکری (ع) یکی از روایات مهم شیعه است. نرجس خاتون، شاهزادهای رومی بود که به اسارت مسلمانان درآمد و در نهایت به دست امام هادی (ع) خریداری شد. پس از اسلام آوردن، با امام حسن عسکری (ع) ازدواج کرد و مادر امام زمان (عج) شد. این روایت نشان میدهد که چگونه خداوند برای حفظ نسل امامت و ظهور منجی عالم، برنامهریزی دقیقی داشته است. روایت ازدواج نرجس خاتون، حاوی نکات آموزندهای درباره ایمان، صبر، و اهمیت ولایت اهل بیت (ع) است.
اسامی اصلی که برای مادر امام زمان (عج) ذکر شده است عبارتند از:
ملیکا: این نام به احتمال زیاد ترجمه عربی نام اصلی رومی ایشان بوده است.
نرجس: این نام به عنوان نام اصلی ایشان در بسیاری از روایات ذکر شده است.
معجزات امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به عنوان نشانهای آشکار از حقانیت ایشان و دلیل بر امامتشان مطرح شده است. این معجزات که از قبل تولد تا پس از ظهور آن حضرت نقل شده است، بر طیف وسیعی از موضوعات دلالت میکند.
داستان ولادت امام زمان (عج) یکی از روایات مهم و شگفتانگیز در شیعه است که به طور مفصل توسط مورخان و علما نقل شده است. بر اساس این روایات، ولادت حضرت مهدی (عج) در نیمه شعبان سال 255 هجری قمری در سامرا اتفاق افتاد.
اولین نفری باشید که پیام خود را ثبت میکند
اشتراکگذاری در تلگرام
اشتراکگذاری در واتساپ