حسین بن روح نوبختی نائب سوم
نائب سوم امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف، ابوالقاسم حسين بن روح نوبختى است كه در حدود سال 305 ق به اين سِمَت منصوب شد. او فردى دانشمند و متّقى از خاندان بزرگ و دانشور نوبختيان بود و با بزرگان آن طايفه، رفت و آمد داشت.
در دوران نيابت محمّد بن عثمان، حسين بن روح، يكى از 10 دستیار او در بغداد بود. در سالهاى پايانى عمر محمّد بن عثمان، برخى از امور مالى به وى موكول شده بود.
هنگامی که محمّد بن عثمان از دنیا رفت، حسين بن روح از طرف امام مهدى عليه السلام به اين سِمَت منصوب شد و نيابت او مورد پذيرش عالمان شيعى و پيروان اهل بيت عليهم السلام مانند افراد سرشناسی همچون ابوسهل نوبختى و جعفر بن احمد بن متيل قرار گرفت. [1]
متن سخن محمّد بن عثمان در معرّفى حسين بن روح چنين است: «هذا أبو القاسم الحسين بن روح بن أبي بحر النوبختي القائم مقامي، والسفير بينكم وبين صاحب الأمر عليه السلام ... »
این شخص یعنی ابو القاسم، حسين بن روح بن ابى بحر نوبختى، جانشين من و سفير ميان شما و صاحب الأمر و وكيل او خواهد بود. او مورد اعتماد و امين است. پس در كارهايتان به او مراجعه و در امور مهمّتان به او تكيه كنيد كه به من درباره اين مطلب، فرمان داده شده و من آن را رساندم»[2]
ستايش امام مهدى عليه السلام از حسين بن روح كه به عنوان برترين ستايش نسبت به او محسوب مىشود، اين گونه است:« نَعرِفُهُ عَرَّفَهُ اللَّهُ الخَيرَ كُلَّهُ ورِضوانَهُ وأَسعَدَهُ بِالتَّوفيقِ ... »
او را مىشناسيم. خداوند، نيكى و رضوانش را به او بنماياند و توفيق و سعادت را نصيبش سازد! ما از نامهاش آگاه شديم و او در آنچه متصدّىِ آن است، مورد اعتماد ماست. او نزد ما منزلت و جايگاهى دارد كه خشنودش مىكند. خداوند بر احسان كردن به او بيفزايد»[3]
وى در كتابهاى كلامى و رجالى، بسيار ستايش شده است.[4] حتّى منابع اهل سنّت نيز به جلالت و بزرگى او اذعان دارند.[5]
علمای کلام وتاریخ، حسين بن روح را فتوا دهنده شيعيان معرفى كردهاند [6] كه نشانگر جايگاه علمى اوست.
نقل شده است که او كتابى با عنوان التأديب نيز نگاشته است.[7]
سالهاى آغازين نيابت حسين بن روح به آرامش سپرى شد؛ بويژه تا زمانى كه خاندان آل فرات، وزارت عبّاسيان را در اختيار داشتند.
در سال 312 ق و در پى كنار نهاده شدن آل فرات و دستگيرى و زندانى شدن آنها به اتّهام همكارى با قرامطه[8]، حوادثى پديد آمد كه به اختفا و سپس حبس حسين بن روح انجاميد.[9]
حسین بن روح در سالهاى 312 تا 317 ق درزندان به سر برد. در اين زمان، يكى از نزديكترين افراد به او يعنى محمّد بن على شلمغانى، منحرف شد و براى خود، ادّعاى نيابت كرد و نيابت حسين بن روح را انكار نمود.[10]
انحراف شلمغانى بويژه در ايّام حبس حسين بن روح، از مهمترين حوادث در سازمان وكالت بوده است.
در سال 317 ق، پس از كودتاى سپاهيان عليه مقتدر عبّاسى، خليفه به زندان افتاد و زندانيان پيشين آزاد شدند.[11] پس از آزادى حسين بن روح از زندان و قدرت گرفتن برخى از افراد خاندان نوبختى در دربار عبّاسى، شرایط دشوار او از بین رفت.
حسين بن روح، به تصريح موافقان و مخالفان، از مهمترين و عاقلترين افراد دوره خويش بود و در ميان مردم و حتّى دربار خلافت، عزّت و احترام ويژه داشت.[12]
رفتار حسين بن روح بويژه در ارتباط با باورهاى عمومى اهل سنّت، بسيار محتاطانه بود.[13] اين شيوه، سبب شد كه او آزادی عمل لازم براى راهبرىِ نظام شيعى را در ميان حكومت و اهل سنّت داشته باشد.
حسين بن روح نوبختى پس از 21 سال نيابت خاصّ امام مهدى عليه السلام در شعبان سال 326 ق رحلت كرد و در مقبره نوبختيان به خاك سپرده شد.[14] او قبل از وفات خويش على بن محمّد سمرى را به امر امام مهدى عليه السلام به عنوان نايب چهارم ايشان معرفى كرد.
محل قبر نائب سوم در شهر بغداد است. این مکان امروزه در خیابان جمهوری واقع شده است.
لوکیشن مکان مقبره: https://maps.app.goo.gl/G9cvyepsY251EVyd6
[1]الغیبة للطوسی، ص366، ح334
[2]الغیبة للطوسی، ص371، ح342
[3]الغیبة للطوسی، ص372، ح344
[4]خلاصة الاقوال، ص432
[5]سیر أعلام النبلاء، ج15، ص223
[6] سیر أعلام النبلاء، ج15، ص222
[7]الغیبة للطوسی، ص390، ح357
[8]تجارب الأمم، ج1، ص120
[9]تاریخ الاسلام، ج25، ص190
[10]تاریخ الطبری، ص122
[11]تاریخ الاسلام، ج25، ص191
[12]تاریخ الاسلام، ج25، ص191
[13]الغیبة للطوسی، ص385، ح348 - الغیبة للطوسی، ص384، ح347
[14]الغیبة للطوسی، ص386
حکایت درب های مدینه در ایام شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها
ر میان توقیعاتی که از امام زمان عجل االله تعالی فرجه الشریف به شیعیان رسیده است، توقیعاتی وجود دارند که درباره مسائل اعتقادی و امور مربوط به وکلا و اداره جامعه شیعیان هستند.
بخشی از توقیعاتی که از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف آمده است، توقیعات در مسائل فقهی است. این توقیعات در پاسخ به سوال های فقهی برخی از اصحاب وشیعیان آن زمان، بیان شده است. پرسشهايى كه همانند دورههاى امامان پيشين عليه السلام براى شيعيان پديد مىآمده است.
تطابق تکوین و تشریع: آیه ۸۳ سوره آلعمران تأکید دارد که انسان باید به اختیار خود تسلیم همان شریعتی شود که تمام هستی تکویناً تحت سلطه آن است تا به سعادت برسد.
بر اساس روایت امام صادق(علیه السلام)، این آیه اشاره به پیمان خداوند با همه پیامبران دارد مبنی بر اینکه در دوران رجعت به دنیا بازگردند تا به پیامبر (صلی الله علیه وآله) و امیرالمؤمنین(علیه السلام) ایمان آورده و ایشان را یاری کنند.
شیعه و اهل سنت باور دارند که عیسی مسیح سلام الله علیه کشته نشده و نزد خداوند زنده می باشد
شیعه و اهل سنت باور دارند که او در قیام امام زمان سلام الله علیهما همراه ایشان خواهد بود.
بر اساس نصوص روایی متعدد از فریقین، ایشان قاتل دجال هستند یا لا اقل در قتل او نقش پر رنگی دارند.
توقیعات، سخنان مکتوب امام زمان(عج) در پاسخ به پرسشها و درخواستهای شیعیان است که در دوران غیبت صغری (از طریق نواب اربعه) به مردم میرسید. حدود ۱۰۰ توقیع از ایشان بهجا مانده که بیشتر در دوره نیابت دوم و سوم صادر شده است. برای اعتبارسنجی این نامهها، سه روش بهکار میرفته: بررسی زنجیره راویان در منابع معتبری چون کمالالدین و الغیبه، هماهنگی محتوا با اصول مسلم دینی، و مهمتر از همه خطشناسی؛ زیرا شیعیان با خط امام عسکری(ع) آشنا بودند و توقیعات امام زمان(عج) نیز با همان خط (یا خطی بسیار شبیه) نوشته میشد که امکان جعل را از بین میبرد.
علی بن محمد سمری، چهارمین و آخرین نایب خاص امام زمان(عج) بود. او از خاندانی متدین و از اصحاب خاص امام حسن عسکری(ع) به شمار میرفت و با تصریح حسین بن روح (نایب سوم) به این مقام منصوب شد. دوران سهساله نیابت او با شدیدترین اختناق عباسیان همراه بود. شش روز پیش از وفاتش در سال ۳۲۹ ق، توقیعی از سوی امام زمان(عج) صادر شد که هم خبر از درگذشت قریبالوقوع او میداد و هم اعلام میداشت که پس از وی نایب خاصی نخواهد آمد و دوران غیبت کبری آغاز میشود. پیکر او در نزدیکی مسجد براثای بغداد به خاک سپرده شده است.
اولین نفری باشید که پیام خود را ثبت میکند
اشتراکگذاری در تلگرام
اشتراکگذاری در واتساپ