نائب سوم امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف، ابوالقاسم حسين بن روح نوبختى است كه در حدود سال 305 ق به اين سِمَت منصوب شد. او فردى دانشمند و متّقى از خاندان بزرگ و دانشور نوبختيان بود و با بزرگان آن طايفه، رفت و آمد داشت.
مطالب مرتبط:
غیبت صغری (وضعیت سیاسی امنیتی)
5 ویژگی علمی و فرهنگی غیبت صغری
نائب اول امام زمان علیه السلام
نائب دوم امام زمان علیه السلام
نائب چهارم امام زمان علیه السلام
توقیعات عقائدی و اجتماعی امام زمان
در دوران نيابت محمّد بن عثمان، حسين بن روح، يكى از 10 دستیار او در بغداد بود. در سالهاى پايانى عمر محمّد بن عثمان، برخى از امور مالى به وى موكول شده بود.
هنگامی که محمّد بن عثمان از دنیا رفت، حسين بن روح از طرف امام مهدى عليه السلام به اين سِمَت منصوب شد و نيابت او مورد پذيرش عالمان شيعى و پيروان اهل بيت عليهم السلام مانند افراد سرشناسی همچون ابوسهل نوبختى و جعفر بن احمد بن متيل قرار گرفت. [1]
متن سخن محمّد بن عثمان در معرّفى حسين بن روح چنين است: «هذا أبو القاسم الحسين بن روح بن أبي بحر النوبختي القائم مقامي، والسفير بينكم وبين صاحب الأمر عليه السلام ... »
این شخص یعنی ابو القاسم، حسين بن روح بن ابى بحر نوبختى، جانشين من و سفير ميان شما و صاحب الأمر و وكيل او خواهد بود. او مورد اعتماد و امين است. پس در كارهايتان به او مراجعه و در امور مهمّتان به او تكيه كنيد كه به من درباره اين مطلب، فرمان داده شده و من آن را رساندم»[2]
ستايش امام مهدى عليه السلام از حسين بن روح كه به عنوان برترين ستايش نسبت به او محسوب مىشود، اين گونه است:« نَعرِفُهُ عَرَّفَهُ اللَّهُ الخَيرَ كُلَّهُ ورِضوانَهُ وأَسعَدَهُ بِالتَّوفيقِ ... »
او را مىشناسيم. خداوند، نيكى و رضوانش را به او بنماياند و توفيق و سعادت را نصيبش سازد! ما از نامهاش آگاه شديم و او در آنچه متصدّىِ آن است، مورد اعتماد ماست. او نزد ما منزلت و جايگاهى دارد كه خشنودش مىكند. خداوند بر احسان كردن به او بيفزايد»[3]
وى در كتابهاى كلامى و رجالى، بسيار ستايش شده است.[4] حتّى منابع اهل سنّت نيز به جلالت و بزرگى او اذعان دارند.[5]
علمای کلام وتاریخ، حسين بن روح را فتوا دهنده شيعيان معرفى كردهاند [6] كه نشانگر جايگاه علمى اوست.
نقل شده است که او كتابى با عنوان التأديب نيز نگاشته است.[7]
سالهاى آغازين نيابت حسين بن روح به آرامش سپرى شد؛ بويژه تا زمانى كه خاندان آل فرات، وزارت عبّاسيان را در اختيار داشتند.
در سال 312 ق و در پى كنار نهاده شدن آل فرات و دستگيرى و زندانى شدن آنها به اتّهام همكارى با قرامطه[8]، حوادثى پديد آمد كه به اختفا و سپس حبس حسين بن روح انجاميد.[9]
حسین بن روح در سالهاى 312 تا 317 ق درزندان به سر برد. در اين زمان، يكى از نزديكترين افراد به او يعنى محمّد بن على شلمغانى، منحرف شد و براى خود، ادّعاى نيابت كرد و نيابت حسين بن روح را انكار نمود.[10]
انحراف شلمغانى بويژه در ايّام حبس حسين بن روح، از مهمترين حوادث در سازمان وكالت بوده است.
در سال 317 ق، پس از كودتاى سپاهيان عليه مقتدر عبّاسى، خليفه به زندان افتاد و زندانيان پيشين آزاد شدند.[11] پس از آزادى حسين بن روح از زندان و قدرت گرفتن برخى از افراد خاندان نوبختى در دربار عبّاسى، شرایط دشوار او از بین رفت.
حسين بن روح، به تصريح موافقان و مخالفان، از مهمترين و عاقلترين افراد دوره خويش بود و در ميان مردم و حتّى دربار خلافت، عزّت و احترام ويژه داشت.[12]
رفتار حسين بن روح بويژه در ارتباط با باورهاى عمومى اهل سنّت، بسيار محتاطانه بود.[13] اين شيوه، سبب شد كه او آزادی عمل لازم براى راهبرىِ نظام شيعى را در ميان حكومت و اهل سنّت داشته باشد.
حسين بن روح نوبختى پس از 21 سال نيابت خاصّ امام مهدى عليه السلام در شعبان سال 326 ق رحلت كرد و در مقبره نوبختيان به خاك سپرده شد.[14] او قبل از وفات خويش على بن محمّد سمرى را به امر امام مهدى عليه السلام به عنوان نايب چهارم ايشان معرفى كرد.
محل قبر نائب سوم در شهر بغداد است. این مکان امروزه در خیابان جمهوری واقع شده است.
لوکیشن مکان مقبره: https://maps.app.goo.gl/G9cvyepsY251EVyd6
[1]الغیبة للطوسی، ص366، ح334
[2]الغیبة للطوسی، ص371، ح342
[3]الغیبة للطوسی، ص372، ح344
[4]خلاصة الاقوال، ص432
[5]سیر أعلام النبلاء، ج15، ص223
[6] سیر أعلام النبلاء، ج15، ص222
[7]الغیبة للطوسی، ص390، ح357
[8]تجارب الأمم، ج1، ص120
[9]تاریخ الاسلام، ج25، ص190
[10]تاریخ الطبری، ص122
[11]تاریخ الاسلام، ج25، ص191
[12]تاریخ الاسلام، ج25، ص191
[13]الغیبة للطوسی، ص385، ح348 - الغیبة للطوسی، ص384، ح347
[14]الغیبة للطوسی، ص386
در عصر غیبت امام زمان (عج)، برای رفع سردرگمی و حفظ ارتباط با معارف دین، ائمه اطهار شیعیان را به رجوع به عالمان دین توصیه کردند.
این علما که با اجتهاد، تقوا، و آگاهی از قرآن و روایات اهل بیت تربیت شدهاند، وظیفه دارند احکام شرعی و مسائل اعتقادی را به مردم بیاموزند و در نبود امام معصوم، حجت او بر مردم باشند.
چنانکه در روایات متعدد از امامان، رجوع به فقها و راویان حدیث بهعنوان راهی مشروع و ضروری برای هدایت دینی معرفی شده است.
تطابق تکوین و تشریع: آیه ۸۳ سوره آلعمران تأکید دارد که انسان باید به اختیار خود تسلیم همان شریعتی شود که تمام هستی تکویناً تحت سلطه آن است تا به سعادت برسد.
بر اساس روایت امام صادق(علیه السلام)، این آیه اشاره به پیمان خداوند با همه پیامبران دارد مبنی بر اینکه در دوران رجعت به دنیا بازگردند تا به پیامبر (صلی الله علیه وآله) و امیرالمؤمنین(علیه السلام) ایمان آورده و ایشان را یاری کنند.
شیعه و اهل سنت باور دارند که عیسی مسیح سلام الله علیه کشته نشده و نزد خداوند زنده می باشد
شیعه و اهل سنت باور دارند که او در قیام امام زمان سلام الله علیهما همراه ایشان خواهد بود.
بر اساس نصوص روایی متعدد از فریقین، ایشان قاتل دجال هستند یا لا اقل در قتل او نقش پر رنگی دارند.
در این مقاله از سلسله «آیات مهدوی»، آیه ۳۷ سوره آلعمران و روایت نزول طعام آسمانی برای حضرت زهرا(س) بررسی شده است. بر اساس این روایت، پس از آنکه امیرالمؤمنین(ع) بهخاطر انفاق آخرین دینار خود نزدیک بود گرسنه بماند، ظرفی پر از غذای بهشتی در خانه ایشان ظاهر شد و حضرت زهرا(س) در پاسخ به پرسش همسرشان، عیناً عبارت «هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ» از آیه شریفه را تکرار فرمودند. پیامبر(ص) این ماجرا را به داستان مریم(س) در محراب عبادت تشبیه کردند. طبق روایت امام باقر(ع)، آن ظرف آسمانی اکنون نزد حضرت حجت(عج) است و ایشان از آن بهره میبرند. شباهتهای حضرت مریم و حضرت زهرا(س) در مقامهایی چون «سیده نساء العالمین»، «محدثه» و «بتول» بودن، نشاندهنده پیوند ولایی این دو بانو و استمرار فیض الهی تا عصر ظهور است.
در این مقاله از سلسله مباحث «آیات مهدوی»، آیه ۲۶۹ سوره بقره درباره «حکمت» و «خیر کثیر» بررسی شده است. بر اساس روایت امام صادق(ع)، مصداق این حکمت، شناخت امام و دوری از گناهان کبیره است. در ادامه با تحلیل ریشهشناسی «حکمت» (به معنای مهارکننده از تندروی) و «لُبّ» (مغز خالص میوه)، به این نتیجه میرسد که صاحبان «لُبّ» کسانی هستند که با عبور از ظواهر، به حقیقت متصل میشوند. در پایان، بر اساس روایات، مؤمنانی که در عصر غیبت به معرفت و عقل کامل رسیدهاند، غیبت برایشان همچون مشاهده است و در زمره برترین منتظران قرار میگیرند.
ن مقاله با تفسیر آیه ۲۵۹ بقره، داستان «صاحب الحمار» را بررسی کرده و نشان میدهد که چگونه این ماجرا در روایات به عنوان مثالی برای غیبت و ظهور امام زمان(عج) معرفی شده است. متن به وجوه شباهت میان این دو واقعه میپردازد؛ از جمله فراموش شدن یاد امام در دوران غیبت، رجعت یاران حضرت، بیعت نکردن با طاغوت و احیای زمین پس از فساد. این تحلیل نشان میدهد که ظهور، تجلی دوباره قدرت الهی و آغاز حیات تازه برای جامعه انسانی است.
اولین نفری باشید که پیام خود را ثبت میکند
اشتراکگذاری در تلگرام
اشتراکگذاری در واتساپ