حسین بن روح نوبختی نائب سوم
نائب سوم امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف، ابوالقاسم حسين بن روح نوبختى است كه در حدود سال 305 ق به اين سِمَت منصوب شد. او فردى دانشمند و متّقى از خاندان بزرگ و دانشور نوبختيان بود و با بزرگان آن طايفه، رفت و آمد داشت.
در دوران نيابت محمّد بن عثمان، حسين بن روح، يكى از 10 دستیار او در بغداد بود. در سالهاى پايانى عمر محمّد بن عثمان، برخى از امور مالى به وى موكول شده بود.
هنگامی که محمّد بن عثمان از دنیا رفت، حسين بن روح از طرف امام مهدى عليه السلام به اين سِمَت منصوب شد و نيابت او مورد پذيرش عالمان شيعى و پيروان اهل بيت عليهم السلام مانند افراد سرشناسی همچون ابوسهل نوبختى و جعفر بن احمد بن متيل قرار گرفت. [1]
متن سخن محمّد بن عثمان در معرّفى حسين بن روح چنين است: «هذا أبو القاسم الحسين بن روح بن أبي بحر النوبختي القائم مقامي، والسفير بينكم وبين صاحب الأمر عليه السلام ... »
این شخص یعنی ابو القاسم، حسين بن روح بن ابى بحر نوبختى، جانشين من و سفير ميان شما و صاحب الأمر و وكيل او خواهد بود. او مورد اعتماد و امين است. پس در كارهايتان به او مراجعه و در امور مهمّتان به او تكيه كنيد كه به من درباره اين مطلب، فرمان داده شده و من آن را رساندم»[2]
ستايش امام مهدى عليه السلام از حسين بن روح كه به عنوان برترين ستايش نسبت به او محسوب مىشود، اين گونه است:« نَعرِفُهُ عَرَّفَهُ اللَّهُ الخَيرَ كُلَّهُ ورِضوانَهُ وأَسعَدَهُ بِالتَّوفيقِ ... »
او را مىشناسيم. خداوند، نيكى و رضوانش را به او بنماياند و توفيق و سعادت را نصيبش سازد! ما از نامهاش آگاه شديم و او در آنچه متصدّىِ آن است، مورد اعتماد ماست. او نزد ما منزلت و جايگاهى دارد كه خشنودش مىكند. خداوند بر احسان كردن به او بيفزايد»[3]
وى در كتابهاى كلامى و رجالى، بسيار ستايش شده است.[4] حتّى منابع اهل سنّت نيز به جلالت و بزرگى او اذعان دارند.[5]
علمای کلام وتاریخ، حسين بن روح را فتوا دهنده شيعيان معرفى كردهاند [6] كه نشانگر جايگاه علمى اوست.
نقل شده است که او كتابى با عنوان التأديب نيز نگاشته است.[7]
سالهاى آغازين نيابت حسين بن روح به آرامش سپرى شد؛ بويژه تا زمانى كه خاندان آل فرات، وزارت عبّاسيان را در اختيار داشتند.
در سال 312 ق و در پى كنار نهاده شدن آل فرات و دستگيرى و زندانى شدن آنها به اتّهام همكارى با قرامطه[8]، حوادثى پديد آمد كه به اختفا و سپس حبس حسين بن روح انجاميد.[9]
حسین بن روح در سالهاى 312 تا 317 ق درزندان به سر برد. در اين زمان، يكى از نزديكترين افراد به او يعنى محمّد بن على شلمغانى، منحرف شد و براى خود، ادّعاى نيابت كرد و نيابت حسين بن روح را انكار نمود.[10]
انحراف شلمغانى بويژه در ايّام حبس حسين بن روح، از مهمترين حوادث در سازمان وكالت بوده است.
در سال 317 ق، پس از كودتاى سپاهيان عليه مقتدر عبّاسى، خليفه به زندان افتاد و زندانيان پيشين آزاد شدند.[11] پس از آزادى حسين بن روح از زندان و قدرت گرفتن برخى از افراد خاندان نوبختى در دربار عبّاسى، شرایط دشوار او از بین رفت.
حسين بن روح، به تصريح موافقان و مخالفان، از مهمترين و عاقلترين افراد دوره خويش بود و در ميان مردم و حتّى دربار خلافت، عزّت و احترام ويژه داشت.[12]
رفتار حسين بن روح بويژه در ارتباط با باورهاى عمومى اهل سنّت، بسيار محتاطانه بود.[13] اين شيوه، سبب شد كه او آزادی عمل لازم براى راهبرىِ نظام شيعى را در ميان حكومت و اهل سنّت داشته باشد.
حسين بن روح نوبختى پس از 21 سال نيابت خاصّ امام مهدى عليه السلام در شعبان سال 326 ق رحلت كرد و در مقبره نوبختيان به خاك سپرده شد.[14] او قبل از وفات خويش على بن محمّد سمرى را به امر امام مهدى عليه السلام به عنوان نايب چهارم ايشان معرفى كرد.
محل قبر نائب سوم در شهر بغداد است. این مکان امروزه در خیابان جمهوری واقع شده است.
لوکیشن مکان مقبره: https://maps.app.goo.gl/G9cvyepsY251EVyd6
[1]الغیبة للطوسی، ص366، ح334
[2]الغیبة للطوسی، ص371، ح342
[3]الغیبة للطوسی، ص372، ح344
[4]خلاصة الاقوال، ص432
[5]سیر أعلام النبلاء، ج15، ص223
[6] سیر أعلام النبلاء، ج15، ص222
[7]الغیبة للطوسی، ص390، ح357
[8]تجارب الأمم، ج1، ص120
[9]تاریخ الاسلام، ج25، ص190
[10]تاریخ الطبری، ص122
[11]تاریخ الاسلام، ج25، ص191
[12]تاریخ الاسلام، ج25، ص191
[13]الغیبة للطوسی، ص385، ح348 - الغیبة للطوسی، ص384، ح347
[14]الغیبة للطوسی، ص386
ن مقاله با تفسیر آیه ۲۵۹ بقره، داستان «صاحب الحمار» را بررسی کرده و نشان میدهد که چگونه این ماجرا در روایات به عنوان مثالی برای غیبت و ظهور امام زمان(عج) معرفی شده است. متن به وجوه شباهت میان این دو واقعه میپردازد؛ از جمله فراموش شدن یاد امام در دوران غیبت، رجعت یاران حضرت، بیعت نکردن با طاغوت و احیای زمین پس از فساد. این تحلیل نشان میدهد که ظهور، تجلی دوباره قدرت الهی و آغاز حیات تازه برای جامعه انسانی است.
این مقاله با تفسیر آیه ۲۴۹ بقره، آزمون الهی طالوت و یارانش را بررسی میکند و نشان میدهد که این امتحان الگوی غربالگری یاران امام زمان(عج) است. متن بر شایستگیمحوری رهبری الهی، ضرورت اطاعت از ولیّ خدا، و نقش جهانبینی توحیدی در رسیدن به توکل، ثبات قدم و پیروزی تأکید دارد.
حسین بن روح نوبختی، سومین نایب خاص امام زمان (عج) بود که ۲۱ سال (۳۰۵ تا ۳۲۶ ق) رهبری شیعیان را بر عهده داشت. این نوشتار به بررسی دوران پرفراز و نشیب نیابت او، جایگاه علمی، تحمل ۵ سال زندان و مدیریت هوشمندانه فتنه «شلمغانی» تا زمان وفاتش در بغداد میپردازد.
در این مطلب در ابتدا روایاتی از منابع معتبر شیعه و سنی نقل می شود که ثابت می کند، منجی موعود از نسل پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله است) است.
سپس با روایات دیگر ثابت می شود که امام زمان از نسل امیرالمومنین و حضرت زهرا (علیهما السلام) می باشد.
تعداد این روایات در شیعه و اهل سنت به قدری زیاد است که کسی نمی تواند در آنها خدشه ای وارد کند.
از بررسی روایات نقل شده در خصوص مهدی موعود (عج) و نسبت او به خاندان پیامبر (ص)، روشن میشود که هیچگونه سند معتبر دال بر این نیست که مهدی موعود از نسل عباس، عموی پیامبر (ص) باشد.
روایتهای جعلی و نادرست بنی عباس که به نفع خودشان روایت کردهاند، نشان از تلاشی برای بهرهبرداری سیاسی از موضوع مهدویت دارند.
بررسی دقیق و معتبر احادیث نشان میدهد که مهدی موعود از نسل علی (ع) و فاطمه (س) است و ادعاهای بنی عباس در این خصوص رد میشود.
اسامی اصلی که برای مادر امام زمان (عج) ذکر شده است عبارتند از:
ملیکا: این نام به احتمال زیاد ترجمه عربی نام اصلی رومی ایشان بوده است.
نرجس: این نام به عنوان نام اصلی ایشان در بسیاری از روایات ذکر شده است.
در این مقاله با استناد به منابع شیعه و اهل سنت، به وضوح مشخص شد که امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه) از نسل امام حسین (علیهالسلام) و فرزند امام حسن عسکری (علیهالسلام) است. اگرچه در برخی از روایات اهل سنت ادعا شده است که نام پدر امام زمان با نام پدر پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) یکی است، این روایت به طور گسترده به عنوان جعلی شناخته شده و اهدافی مانند معرفی مدعیان دروغین مهدویت در آن دخیل بوده است.
در جمعبندی این متن، میتوان گفت با توجه به روایات معتبر و نقلهایی از بزرگان مانند شیخ صدوق، شیخ طوسی و طبری، حضرت نرجس (سلاماللهعلیها) بهعنوان شاهزادهای از روم معرفی شدهاند.
اولین نفری باشید که پیام خود را ثبت میکند
اشتراکگذاری در تلگرام
اشتراکگذاری در واتساپ