عثمان بن سعید بن عمرو عَمری، از برجستهترین چهرههای شیعه و نخستین نایب خاص امام مهدی (علیهالسلام) بهشمار میآید.
وی پیش از آن نیز در دوران امامت امام هادی (علیهالسلام) و امام حسن عسکری (علیهالسلام) عهدهدار مسئولیت وکالت بوده و رهبری نهاد وکالت را بر عهده داشت.
پس از شهادت امام حسن عسکری (علیهالسلام)، عثمان بن سعید برای مدتی کوتاه مأموریت نیابت از امام عصر (علیهالسلام) را به انجام رسانید.
کنیه او ابوعمرو وابومحمد است والقابی برای او ذکر شده است که عبارتند از:
العمری
السمان
الزیات
العسکری.[1]
لقبهای سهگانهی یادشده حاکی از آن است که وی بهمنظور پنهان نگاه داشتن ارتباط خود با امامان علیهمالسلام، شغلی پوششی در قالب روغنفروشی برگزیده بود و از این طریق در دستگاه حکومت وقت فعالیت میکرد.
مطالب مرتبط:
غیبت صغری (وضعیت سیاسی امنیتی)
5 ویژگی علمی و فرهنگی غیبت صغری
نائب دوم امام زمان علیه السلام
نائب سروم امام زمان علیه السلام
نائب چهارم امام زمان علیه السلام
توقیعات عقائدی و اجتماعی امام زمان
بررسی و تأمل در روایات نقل شده از امام هادی (علیهالسلام)، امام حسن عسکری (علیهالسلام) و امام مهدی (علیهالسلام) دربارهی عثمان بن سعید، بیانگر آن است که وی نزد این امامان جایگاهی عظیم و منزلتی ارجمند داشته است.
امام هادى (عليه السلام) در باره او مىفرمايد:« هذا أبو عَمرٍو الثِّقَةُ الأَمينُ، ما قالَهُ لَكُم فَعَنّي يَقولُهُ، وما أدّاهُ إلَيكُم فَعَنّي يُؤَدّيهِ. اين ابو عمرو، كه مورد اعتماد و امين است، آنچه بگويد، از جانب من گفته است و آنچه به شما برساند، از سوى من رسانده است »[2]
امام عسکری (علیهالسلام) نیز درباره او فرموده اند:« هذا أبو عَمرٍو الثِّقَةُ الأَمينُ، ثِقَةُ الماضي وثِقَتي فِي المَحيا وَالمَماتِ، فَما قالَهُ لَكُم فَعَنّي يَقولُهُ، وما أدّى إلَيكُم فَعَنّي يُؤَدّيهِ»
اين ابو عمرو- كه مورد اعتماد و امين است- در [زمان امام] گذشته، مورد اعتماد بوده و مورد اعتماد من در زندگى و پس از مرگم است. آنچه به شما بگويد، از جانب من گفته است و آنچه به شما برساند، از سوى من رسانده است.[3]
اثبات نیابت خاص عثمان بن سعید عَمری از جانب ولیّ عصر (علیهالسلام) از جایگاه و اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا علاوه بر اهمیت بنیادین اصل نیابت خاصه، اثبات نیابت بقیه نواب اربعه نیز از طریق او ثابت می شوند. برای اثبات این نیابت ویژه میتوان به چهار دلیل و مستند اساسی استناد نمود.
نخستین و مهمترین دلیل بر صحت نیابت خاص عثمان بن سعید عَمری، اجماع و اتفاقنظر تمامی شیعیان بر پذیرش این نیابت است.
همانگونه که پیشتر اشاره شد، عثمان بن سعید از یاران نزدیک سه تن از امامان اهلبیت علیهمالسلام بوده و از اعتماد کامل آنان برخوردار بود و هیچیک در درستی ادعای او تردیدی نداشتند.
به عنوان نمونه شیخ طوسی با سند خود نقل می کند که: « لَمْ تَزَلِ الشِّيعَةُ مُقِيمَةً عَلَى عَدَالَةِ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ رَحِمَهُ اللَّه»
شیعیان در عدالت عثمان بن سعید اجماع داشتند تا زمانی که از دنیا رفت و امر نیابت را به پسرش واگذار کرد.[4] در نقل های دیگر مشخص است که نیابت عثمان بن سعید، بین شیعیان قطعی بوده است. [5]
روایتی از امام عسکری (علیه السلام) نقل شده است که شیخ طوسی این روایت را از مشهورات بین شیعه می داند.
امام حسن عسکری (علیه السلام) در حضور جمع زیادی از شیعیان بعد از آن که فرزند خود را به آنها نشان داند فرمودند:« ألا وإنَّكُم لا تَرَونَهُ مِن بَعدِ يَومِكُم هذا حَتّى يَتِمَّ لَهُ عُمُرٌ، فَاقبَلوا مِن عُثمانَ ما يَقولُهُ، وَانتَهوا إلى أمرِهِ، وَاقبَلوا قَولَهُ، فَهُوَ خَليفَةُ إمامِكُم وَالأَمرُ إلَيهِ»
از امروز به بعد، ديگر او (امام زمان) را نخواهيد ديد تا سنّى از او بگذرد. پس آنچه را عثمان مىگويد، بپذيريد و به فرمان او گردن نهيد و گفتهاش را بپذيريد؛ كه او جانشين امامتان است و كار به دست اوست»[6]
روایت دیگری نیز از امام حسن عسکری (علیه السلام) نقل شده است که زمانی عده از شیعیان یمن خدمت امام می رسند و امام به دنبال عثمان بن سعید می فرستند تا در مجلس حاضر شود.
در انتهای این روایت امام چنین می فرمایند: «اشْهَدُوا عَلَى أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ سَعِيدٍ الْعَمْرِيَّ وَكِيلِي وَ أَنَّ ابْنَهُ مُحَمَّداً وَكِيلُ ابْنِي مَهْدِيِّكُمْ.»
شاهد باشید که عثمان بن سعید وکیل من و پسرش وکیل فرزندم حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه) می باشد.[7]
عثمان بن سعید از جمله افرادی است که وثاقت او با نص امامان علیهمالسلام تأیید شده و اسناد صحیح و معتبر در دسترس ما برای اثبات این امر موجود است.
امام حسن عسکری (علیه السلام) درباره او میفرمایند:« العَمرِيُّ وَابنُهُ ثِقَتانِ، فَما أدَّيا إلَيكَ عَنّي فَعَنّي يُؤَدّيانِ»
عَمرى و فرزند او مورد اعتماد من هستند و آنچه به تو برسانند، از سوى من رساندهاند و آنچه بگويند از طرف من گفتهاند. پس سخن آن دو را گوش فرا ده و فرمان آن دو را اطاعت كن؛ كه آنها مورد اعتماد و امين هستند »[8]
در دوران امام حسن عسکری (علیهالسلام)، توقیعات ونامه امام با خط، علائم و شیوهی نگارشی مشخصی صادر میشد که برای علما و مردم شناختهشده بود. از آغاز غیبت نیز، این نامه ها همانند گذشته در اختیار عثمان بن سعید و فرزندش قرار داشت و بهطور مرتب به علما و شیعیان ارائه میشد.
ابو نصر هبة الدین مینویسد:« ويُخرِجُ إلَيهِمُ التَّوقيعاتِ بِالخَطِّ الَّذي كانَ يَخرُجُ في حَياةِ الحَسَنِ عليه السلام إلَيهِم. »
توقيعات همان سان كه در دوره امام حسن [عسكرى] عليه السلام به مردم مىرسيد، پس از آن هم همان گونه و با همان خط به مردم ارائه مى شد. نگاشتههايى در امور دين و دنيا و چيزهايى كه از آن پرسش مىكردند، همراه با پاسخهايى عجيب و خارق العاده.[9]
مدت نیابت عثمان بن سعید طولانی نبوده است. هرچند تاریخ دقیق وفات او بهطور صریح گزارش نشده است، اما به طور اجمالی روشن است که وی چند سال پس از شهادت امام حسن عسکری (علیهالسلام) فوت کرده است. وفات او در سالهاى 265 يا 266 بوده است.
مزار عثمان بن سعید، در غرب بغداد سمت رصافه، نزديك دجله، غرب بازار «ميدان» در مسجدى به نام خودش واقع است. این مکان در زمان شیخ طوسی نیز پا بر جا بوده است.[10]
اين مزار، در سال ۱۳۴۸ ق، بازسازى شده و داراى حرم و صحن وسيعى است و زائران بسيارى دارد.
لینک مکان در نقشه: https://maps.app.goo.gl/EDD9hBDHgFswJJSC8
در عصر غیبت امام زمان (عج)، برای رفع سردرگمی و حفظ ارتباط با معارف دین، ائمه اطهار شیعیان را به رجوع به عالمان دین توصیه کردند.
این علما که با اجتهاد، تقوا، و آگاهی از قرآن و روایات اهل بیت تربیت شدهاند، وظیفه دارند احکام شرعی و مسائل اعتقادی را به مردم بیاموزند و در نبود امام معصوم، حجت او بر مردم باشند.
چنانکه در روایات متعدد از امامان، رجوع به فقها و راویان حدیث بهعنوان راهی مشروع و ضروری برای هدایت دینی معرفی شده است.
تطابق تکوین و تشریع: آیه ۸۳ سوره آلعمران تأکید دارد که انسان باید به اختیار خود تسلیم همان شریعتی شود که تمام هستی تکویناً تحت سلطه آن است تا به سعادت برسد.
بر اساس روایت امام صادق(علیه السلام)، این آیه اشاره به پیمان خداوند با همه پیامبران دارد مبنی بر اینکه در دوران رجعت به دنیا بازگردند تا به پیامبر (صلی الله علیه وآله) و امیرالمؤمنین(علیه السلام) ایمان آورده و ایشان را یاری کنند.
شیعه و اهل سنت باور دارند که عیسی مسیح سلام الله علیه کشته نشده و نزد خداوند زنده می باشد
شیعه و اهل سنت باور دارند که او در قیام امام زمان سلام الله علیهما همراه ایشان خواهد بود.
بر اساس نصوص روایی متعدد از فریقین، ایشان قاتل دجال هستند یا لا اقل در قتل او نقش پر رنگی دارند.
در این مقاله از سلسله «آیات مهدوی»، آیه ۳۷ سوره آلعمران و روایت نزول طعام آسمانی برای حضرت زهرا(س) بررسی شده است. بر اساس این روایت، پس از آنکه امیرالمؤمنین(ع) بهخاطر انفاق آخرین دینار خود نزدیک بود گرسنه بماند، ظرفی پر از غذای بهشتی در خانه ایشان ظاهر شد و حضرت زهرا(س) در پاسخ به پرسش همسرشان، عیناً عبارت «هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ» از آیه شریفه را تکرار فرمودند. پیامبر(ص) این ماجرا را به داستان مریم(س) در محراب عبادت تشبیه کردند. طبق روایت امام باقر(ع)، آن ظرف آسمانی اکنون نزد حضرت حجت(عج) است و ایشان از آن بهره میبرند. شباهتهای حضرت مریم و حضرت زهرا(س) در مقامهایی چون «سیده نساء العالمین»، «محدثه» و «بتول» بودن، نشاندهنده پیوند ولایی این دو بانو و استمرار فیض الهی تا عصر ظهور است.
در این مقاله از سلسله مباحث «آیات مهدوی»، آیه ۲۶۹ سوره بقره درباره «حکمت» و «خیر کثیر» بررسی شده است. بر اساس روایت امام صادق(ع)، مصداق این حکمت، شناخت امام و دوری از گناهان کبیره است. در ادامه با تحلیل ریشهشناسی «حکمت» (به معنای مهارکننده از تندروی) و «لُبّ» (مغز خالص میوه)، به این نتیجه میرسد که صاحبان «لُبّ» کسانی هستند که با عبور از ظواهر، به حقیقت متصل میشوند. در پایان، بر اساس روایات، مؤمنانی که در عصر غیبت به معرفت و عقل کامل رسیدهاند، غیبت برایشان همچون مشاهده است و در زمره برترین منتظران قرار میگیرند.
ن مقاله با تفسیر آیه ۲۵۹ بقره، داستان «صاحب الحمار» را بررسی کرده و نشان میدهد که چگونه این ماجرا در روایات به عنوان مثالی برای غیبت و ظهور امام زمان(عج) معرفی شده است. متن به وجوه شباهت میان این دو واقعه میپردازد؛ از جمله فراموش شدن یاد امام در دوران غیبت، رجعت یاران حضرت، بیعت نکردن با طاغوت و احیای زمین پس از فساد. این تحلیل نشان میدهد که ظهور، تجلی دوباره قدرت الهی و آغاز حیات تازه برای جامعه انسانی است.
اولین نفری باشید که پیام خود را ثبت میکند
اشتراکگذاری در تلگرام
اشتراکگذاری در واتساپ