عثمان بن سعید عمری نائب اول
عثمان بن سعید بن عمرو عَمری، از برجستهترین چهرههای شیعه و نخستین نایب خاص امام مهدی (علیهالسلام) بهشمار میآید.
وی پیش از آن نیز در دوران امامت امام هادی (علیهالسلام) و امام حسن عسکری (علیهالسلام) عهدهدار مسئولیت وکالت بوده و رهبری نهاد وکالت را بر عهده داشت.
پس از شهادت امام حسن عسکری (علیهالسلام)، عثمان بن سعید برای مدتی کوتاه مأموریت نیابت از امام عصر (علیهالسلام) را به انجام رسانید.
کنیه او ابوعمرو وابومحمد است والقابی برای او ذکر شده است که عبارتند از:
العمری
السمان
الزیات
العسکری.[1]
لقبهای سهگانهی یادشده حاکی از آن است که وی بهمنظور پنهان نگاه داشتن ارتباط خود با امامان علیهمالسلام، شغلی پوششی در قالب روغنفروشی برگزیده بود و از این طریق در دستگاه حکومت وقت فعالیت میکرد.
بررسی و تأمل در روایات نقل شده از امام هادی (علیهالسلام)، امام حسن عسکری (علیهالسلام) و امام مهدی (علیهالسلام) دربارهی عثمان بن سعید، بیانگر آن است که وی نزد این امامان جایگاهی عظیم و منزلتی ارجمند داشته است.
امام هادى (عليه السلام) در باره او مىفرمايد:« هذا أبو عَمرٍو الثِّقَةُ الأَمينُ، ما قالَهُ لَكُم فَعَنّي يَقولُهُ، وما أدّاهُ إلَيكُم فَعَنّي يُؤَدّيهِ. اين ابو عمرو، كه مورد اعتماد و امين است، آنچه بگويد، از جانب من گفته است و آنچه به شما برساند، از سوى من رسانده است »[2]
امام عسکری (علیهالسلام) نیز درباره او فرموده اند:« هذا أبو عَمرٍو الثِّقَةُ الأَمينُ، ثِقَةُ الماضي وثِقَتي فِي المَحيا وَالمَماتِ، فَما قالَهُ لَكُم فَعَنّي يَقولُهُ، وما أدّى إلَيكُم فَعَنّي يُؤَدّيهِ»
اين ابو عمرو- كه مورد اعتماد و امين است- در [زمان امام] گذشته، مورد اعتماد بوده و مورد اعتماد من در زندگى و پس از مرگم است. آنچه به شما بگويد، از جانب من گفته است و آنچه به شما برساند، از سوى من رسانده است.[3]
اثبات نیابت خاص عثمان بن سعید عَمری از جانب ولیّ عصر (علیهالسلام) از جایگاه و اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا علاوه بر اهمیت بنیادین اصل نیابت خاصه، اثبات نیابت بقیه نواب اربعه نیز از طریق او ثابت می شوند. برای اثبات این نیابت ویژه میتوان به چهار دلیل و مستند اساسی استناد نمود.
نخستین و مهمترین دلیل بر صحت نیابت خاص عثمان بن سعید عَمری، اجماع و اتفاقنظر تمامی شیعیان بر پذیرش این نیابت است.
همانگونه که پیشتر اشاره شد، عثمان بن سعید از یاران نزدیک سه تن از امامان اهلبیت علیهمالسلام بوده و از اعتماد کامل آنان برخوردار بود و هیچیک در درستی ادعای او تردیدی نداشتند.
به عنوان نمونه شیخ طوسی با سند خود نقل می کند که: « لَمْ تَزَلِ الشِّيعَةُ مُقِيمَةً عَلَى عَدَالَةِ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ رَحِمَهُ اللَّه»
شیعیان در عدالت عثمان بن سعید اجماع داشتند تا زمانی که از دنیا رفت و امر نیابت را به پسرش واگذار کرد.[4] در نقل های دیگر مشخص است که نیابت عثمان بن سعید، بین شیعیان قطعی بوده است. [5]
روایتی از امام عسکری (علیه السلام) نقل شده است که شیخ طوسی این روایت را از مشهورات بین شیعه می داند.
امام حسن عسکری (علیه السلام) در حضور جمع زیادی از شیعیان بعد از آن که فرزند خود را به آنها نشان داند فرمودند:« ألا وإنَّكُم لا تَرَونَهُ مِن بَعدِ يَومِكُم هذا حَتّى يَتِمَّ لَهُ عُمُرٌ، فَاقبَلوا مِن عُثمانَ ما يَقولُهُ، وَانتَهوا إلى أمرِهِ، وَاقبَلوا قَولَهُ، فَهُوَ خَليفَةُ إمامِكُم وَالأَمرُ إلَيهِ»
از امروز به بعد، ديگر او (امام زمان) را نخواهيد ديد تا سنّى از او بگذرد. پس آنچه را عثمان مىگويد، بپذيريد و به فرمان او گردن نهيد و گفتهاش را بپذيريد؛ كه او جانشين امامتان است و كار به دست اوست»[6]
روایت دیگری نیز از امام حسن عسکری (علیه السلام) نقل شده است که زمانی عده از شیعیان یمن خدمت امام می رسند و امام به دنبال عثمان بن سعید می فرستند تا در مجلس حاضر شود.
در انتهای این روایت امام چنین می فرمایند: «اشْهَدُوا عَلَى أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ سَعِيدٍ الْعَمْرِيَّ وَكِيلِي وَ أَنَّ ابْنَهُ مُحَمَّداً وَكِيلُ ابْنِي مَهْدِيِّكُمْ.»
شاهد باشید که عثمان بن سعید وکیل من و پسرش وکیل فرزندم حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه) می باشد.[7]
عثمان بن سعید از جمله افرادی است که وثاقت او با نص امامان علیهمالسلام تأیید شده و اسناد صحیح و معتبر در دسترس ما برای اثبات این امر موجود است.
امام حسن عسکری (علیه السلام) درباره او میفرمایند:« العَمرِيُّ وَابنُهُ ثِقَتانِ، فَما أدَّيا إلَيكَ عَنّي فَعَنّي يُؤَدّيانِ»
عَمرى و فرزند او مورد اعتماد من هستند و آنچه به تو برسانند، از سوى من رساندهاند و آنچه بگويند از طرف من گفتهاند. پس سخن آن دو را گوش فرا ده و فرمان آن دو را اطاعت كن؛ كه آنها مورد اعتماد و امين هستند »[8]
در دوران امام حسن عسکری (علیهالسلام)، توقیعات ونامه امام با خط، علائم و شیوهی نگارشی مشخصی صادر میشد که برای علما و مردم شناختهشده بود. از آغاز غیبت نیز، این نامه ها همانند گذشته در اختیار عثمان بن سعید و فرزندش قرار داشت و بهطور مرتب به علما و شیعیان ارائه میشد.
ابو نصر هبة الدین مینویسد:« ويُخرِجُ إلَيهِمُ التَّوقيعاتِ بِالخَطِّ الَّذي كانَ يَخرُجُ في حَياةِ الحَسَنِ عليه السلام إلَيهِم. »
توقيعات همان سان كه در دوره امام حسن [عسكرى] عليه السلام به مردم مىرسيد، پس از آن هم همان گونه و با همان خط به مردم ارائه مى شد. نگاشتههايى در امور دين و دنيا و چيزهايى كه از آن پرسش مىكردند، همراه با پاسخهايى عجيب و خارق العاده.[9]
مدت نیابت عثمان بن سعید طولانی نبوده است. هرچند تاریخ دقیق وفات او بهطور صریح گزارش نشده است، اما به طور اجمالی روشن است که وی چند سال پس از شهادت امام حسن عسکری (علیهالسلام) فوت کرده است. وفات او در سالهاى 265 يا 266 بوده است.
مزار عثمان بن سعید، در غرب بغداد سمت رصافه، نزديك دجله، غرب بازار «ميدان» در مسجدى به نام خودش واقع است. این مکان در زمان شیخ طوسی نیز پا بر جا بوده است.[10]
اين مزار، در سال ۱۳۴۸ ق، بازسازى شده و داراى حرم و صحن وسيعى است و زائران بسيارى دارد.
لینک مکان در نقشه: https://maps.app.goo.gl/EDD9hBDHgFswJJSC8
[1]الغیبة للطوسی، ص354
[2]الکافی، ج1، ص330
[3]الکافی، ج1، ص330
[4] . غیبت شیخ طوسی ص362
[5]المقنع فی الامامه، ص146
[6]الغیبة طوسی، ص357
[7] . غیبت شیخ طوسی ص356
[8]الکافی، ج1، ص330
[9]الغیبة طوسی، ص366
[10] . غیبت طوسی ص358
از نگاه قرآن و احاديث صحيحى كه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و اهل بيت او به ما رسيده است، بهرهمند ساختن انسان در همه اعصار از راهنما، سنّت خداوند متعال است و زمين، هيچ گاه از راهنمايى كه بتواند راه درست زندگى را به مردم نشان دهد، خالى نبوده و نخواهد بود. راهنمايان الهى پس از پيامبر خاتم صلى الله عليه و آله تا دامنه قيامت، اهل بيت آن بزرگوارند. راهنماى الهى در برخى از مقاطع تاريخ، بنا بر مصالحى ممكن است از ديدِ مردم غايب گردد. در اين صورت، هر چند جامعه از بخشى از منافع وجود امام، محروم است، ليكن از بركات تكوينىِ وى، تا هنگام ظهور برخوردار خواهد بود.
شناخت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) یکی از واجبات دینی برای شیعیان است و میزان و عمق این شناخت دارای اهمیت بسیاری است. طبق آنچه در روایات و کتب فقهی آمده است، شناخت امام زمان به معنای آگاهی از وجود، مقام، صفات و وظایف ایشان است.
محدوده شناخت واجب:
عواقب عدم شناخت یا انکار امام:
روایات متعددی بر عواقب وخیم انکار امام و عدم شناخت ایشان تأکید دارند. از جمله این عواقب میتوان به محرومیت از رحمت الهی، عدم نجات در قیامت و قرار گرفتن در زمره گمراهان اشاره کرد.
در عصر غیبت امام زمان (عج)، برای رفع سردرگمی و حفظ ارتباط با معارف دین، ائمه اطهار شیعیان را به رجوع به عالمان دین توصیه کردند.
این علما که با اجتهاد، تقوا، و آگاهی از قرآن و روایات اهل بیت تربیت شدهاند، وظیفه دارند احکام شرعی و مسائل اعتقادی را به مردم بیاموزند و در نبود امام معصوم، حجت او بر مردم باشند.
چنانکه در روایات متعدد از امامان، رجوع به فقها و راویان حدیث بهعنوان راهی مشروع و ضروری برای هدایت دینی معرفی شده است.
تعداد روایاتی که از پیامبر مکرم اسلام صلی الله علیه وآله وسلم نقل شده است وبر امامت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف دلالت دارند زیاد هستند. به همین خاطر به ذکر برخی از این روایات بسنده میکنیم.
داستان ازدواج حضرت نرجس خاتون با امام حسن عسکری (ع) یکی از روایات مهم شیعه است. نرجس خاتون، شاهزادهای رومی بود که به اسارت مسلمانان درآمد و در نهایت به دست امام هادی (ع) خریداری شد. پس از اسلام آوردن، با امام حسن عسکری (ع) ازدواج کرد و مادر امام زمان (عج) شد. این روایت نشان میدهد که چگونه خداوند برای حفظ نسل امامت و ظهور منجی عالم، برنامهریزی دقیقی داشته است. روایت ازدواج نرجس خاتون، حاوی نکات آموزندهای درباره ایمان، صبر، و اهمیت ولایت اهل بیت (ع) است.
اسامی اصلی که برای مادر امام زمان (عج) ذکر شده است عبارتند از:
ملیکا: این نام به احتمال زیاد ترجمه عربی نام اصلی رومی ایشان بوده است.
نرجس: این نام به عنوان نام اصلی ایشان در بسیاری از روایات ذکر شده است.
معجزات امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به عنوان نشانهای آشکار از حقانیت ایشان و دلیل بر امامتشان مطرح شده است. این معجزات که از قبل تولد تا پس از ظهور آن حضرت نقل شده است، بر طیف وسیعی از موضوعات دلالت میکند.
داستان ولادت امام زمان (عج) یکی از روایات مهم و شگفتانگیز در شیعه است که به طور مفصل توسط مورخان و علما نقل شده است. بر اساس این روایات، ولادت حضرت مهدی (عج) در نیمه شعبان سال 255 هجری قمری در سامرا اتفاق افتاد.
اولین نفری باشید که پیام خود را ثبت میکند
اشتراکگذاری در تلگرام
اشتراکگذاری در واتساپ